brandend maagzuur door reflux

Teveel of te weinig maagzuur??

Op internet circuleren verschillende beweringen dat brandend maagzuur niet het gevolg zou zijn van een overschot, maar juist van een tekort aan maagzuur. Op basis daarvan wordt soms geadviseerd om de maagzuurproductie te verhogen met supplementen.
Het is belangrijk dit misverstand helder te corrigeren: voor deze hypothese bestaat letterlijk “nul” wetenschappelijk bewijs.
Je krijgt géén brandend maagzuur omdat je te weinig hebt.

Bovendien is de redenering weinig logisch: als reflux werkelijk het gevolg zou zijn van te weinig maagzuur, dan zou verdere remming van de zuurproductie de klachten juist moeten verergeren.
En een feit is dat medicatie werkt.

Bij een sterk verminderde productie van maagzuur spreken we van achloorhydrie (vrijwel geen maagzuur) of hypochloorhydrie (te weinig maagzuur). Mogelijke oorzaken zijn onder andere een auto-immuunziekte, pernicieuze anemie, een infectie met Helicobacter pylori, atrofische gastritis, een gastric bypass of langdurig gebruik van maagzuurremmende medicatie.

Dit betreft serieuze aandoeningen, en de klachten die hierbij optreden verschillen duidelijk van die bij reflux.
Er is géén sprake van brandend maagzuur, maar eerder van een vol, opgeblazen en drukkend gevoel in de bovenbuik. Kenmerkend zijn een snelle verzadiging, een aanhoudend gevoel van een overvolle maag, een slechte adem en moeite om normale porties voedsel te verdragen.

Daarnaast heeft een tekort aan maagzuur belangrijke gevolgen voor de vertering. Maagzuur speelt immers een essentiële rol bij het afbreken en steriliseren van voedsel. Wanneer deze functie tekortschiet, wordt de vertering onvolledig en kunnen micro-organismen gemakkelijker overleven en zich verder in het spijsverteringskanaal ontwikkelen.
Dit kan leiden tot klachten zoals winderigheid, een opgeblazen gevoel en verstoringen van de stoelgang, variërend van obstipatie tot diarree.

Dat de maag met het ouder worden minder zuur produceert, terwijl brandend maagzuur juist vaker voorkomt bij ouderen, betekent echter niet automatisch dat het één de oorzaak is van het ander. Het gaat om twee verschijnselen die gelijktijdig kunnen optreden, zonder dat er noodzakelijk een oorzakelijk verband bestaat. In zo’n geval spreken we van co-existentie.

Hoewel een tekort aan maagzuur op zichzelf géén brandend maagzuur veroorzaakt, kan een verminderde maagmotiliteit — het vermogen van de maag om voedsel effectief te kneden en te mengen — wél bijdragen aan refluxklachten, maar dan juist door een lokale ophoping van maagzuur, een tevéél dus!

Wanneer de maag het voedsel onvoldoende vermengt en vertraagd leegt, blijft een deel van het maagzuur gescheiden van de voedselbrij. Hierdoor kan zich bovenop de maaginhoud een laagje zuur vormen, de zogenoemde acid pocket.
Het is dit relatief vrije zuur, niet gebonden aan voedsel, dat gemakkelijk kan terugstromen naar de slokdarm en daar het kenmerkende branderige gevoel veroorzaakt.

Brandend maagzuur, reflux

Maagzuur is een uiterst agressieve vloeistof met een pH tussen 1 en 2, wat bijna de hoogst mogelijke zuurgraad is.
Het is krachtig genoeg om een gat in papier te “branden” en een taaie biefstuk binnen enkele uren te laten uiteenvallen tot een soort rundvleessoep. Zo’n sterk zuur hoort uitsluitend in de maag thuis die als enig orgaan in ons lichaam door een speciale slijmlaag er tegen beschermd wordt.

Reflux betekent dat de inhoud van de maag, en soms zelfs de inhoud van de twaalfvingerige darm (waaronder galproducten), terugvloeit naar de slokdarm. In het ergste geval komt deze inhoud zelfs in de mond terecht, wat de symptomen van brandend maagzuur kan veroorzaken.
In Europa blijkt 20% eens per week en zelfs gemiddeld 5% van de bevolking dagelijks last te hebben van brandend maagzuur!

Brandend maagzuur wordt een structureel probleem wanneer het vaker optreedt dan normaal, zelfs na een “gewone” maaltijd, en wanneer de symptomen langer aanhouden dan gebruikelijk, ondanks het gevoel dat de maag al leeg zou moeten zijn.
Bijvoorbeeld wanneer reflux optreedt in de vroege nacht, terwijl de laatste maaltijd rond zeven uur ’s avonds was.

Brandend maagzuur ervaar je omdat maagzuur op de verkeerde plek in je lichaam komt!

Klassieke symptomen van reflux

• een brandend gevoel in de keel, veroorzaakt door zuur of zure dampen, ook “pyrosis” genoemd
• een brandend gevoel achter het borstbeen, door maagzuur dat terug vloeit in de slokdarm.
• Regurgitatie, is het plotseling naar boven komen van voedsel zónder misselijk gevoel, soms zelfs tot in de mond. Dit voedsel kán al vermengd zijn met maagzuur maar dat hoeft niet persé.
• Slikproblemen ontstaan meestal door irritatie of littekenweefsel in de slokdarm.

Is voeding de oorzaak van reflux?

Het vermogen om maagzuur te produceren gaat al 350 miljoen jaar terug in de evolutie van gewervelde dieren. Bij onze voorouders, Homo Sapiens, die zo’n 300.000 jaar geleden leefden was dit mechanisme in de spijsvertering al volledig ontwikkeld.
Het feit dat de maagzuurproductie zo diep verankerd is in onze genen, wijst erop dat het een uiterst belangrijk mechanisme is.

Wij mensen zijn omnivoren, oftewel alleseters en we hebben een sterk, robuust verteringssysteem. Ons maagzuur is krachtig genoeg om een stevige biefstuk binnen enkele uren om te zetten in een rundvlees-soepje. De vertering van het voedsel dat we tegenwoordig eten zou dan toch een makkie moeten zijn?

Mijn behandelschema is in de maak, maar hier kun je alvast op kunt letten:

Ten eerste kunnen sommige voedingsmiddelen veel histamine bevatten of de aanmaak ervan in de maag stimuleren.
Histamine leidt tot een verhoogde maagzuurproductie.
Dit zijn bijvoorbeeld:
Gefermenteerde, gedroogde of lang gerijpte voedingsmiddelen zoals kombucha, zuurkool, oude kaas, rode wijn maar ook bewerkt vlees (vleeswaren), varkensvlees, schaaldieren, tomaten, spinazie en vis uit blik.
Ook citrusvruchten, chocolade en noten kunnen de histamineafgifte stimuleren.

Ten tweede kunnen bepaalde voedingsmiddelen de onderste slokdarmsluitspier (het zgn. “maagklepje”) laten verslappen, waardoor maagzuur makkelijker in de slokdarm terugstroomt. Chocolade en pepermunt zijn hier bekende voorbeelden van. 
Om refluxklachten te verminderen, is het daarom raadzaam deze lekkernijen binnen twee uur na een maaltijd te vermijden.

Ten derde ga je rustig rechtop aan tafel zitten en begin je de maaltijd met een korte oefening in hartcoherentie.

Complicaties van reflux en medicijngebruik

Chronische reflux blijft zelden zonder gevolgen.
Langdurige irritatie door het zuur irriteert en beschadigt de slokdarm en leidt tot littekenvorming, vernauwing en uiteindelijk een risico op de ontwikkeling van kwaadaardige complicaties of de zogenaamde “Barretse” slokdarm — een verandering van het slijmvlies in de wand van de slokdarm.

We moeten echter niet alleen rekening houden met de schadelijke invloed van zuur op de slokdarm, maar ook met de impact van langdurig gebruik van maagzuurremmers en dan met name de “protonpompremmers”, de zogenaamde PPI’s . Langdurig gebruik van deze veel voorgeschreven medicatie heeft namelijk meer gevolgen dan je kunt vermoeden:

• Langdurig gebruik van PPI’s leidt tot een verstoorde elctrolytenbalans. Je kunt een tekort ontwikkelen van belangrijke mineralen, met name van natrium en kalium wat kan leiden tot hartritmestoornissen
• Verhoogde bloeddruk door invloed op het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS)
• Toegenomen risico op bloedstolsels
• Uit een op 13 oktober 2025 gepubliceerde meta-analyse van zes cohort studies waarbij in totaal meer dan 1.3 miljoen deelnemers waren betrokken blijkt dat lijders aan reflux  een 27% grotere kans hebben op het krijgen van een acuut myocard-infarct, oftewel een hartaanval.
  Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) and Risk of Incident Acute Myocardial Infarction: A Systematic Review and Meta-Analysis of Cohort Studies
• Een verminderde opname van vitamine B12
• Een verhoogd risico op maaginfecties, zoals door de gevaarlijke bacterie “Clostridium difficile”
• Een bacteriële overgroei in de maag en darmen wat kan leiden tot “systemische infecties” met mogelijk hart- en vaatlijden tot gevolg
• Verstoring van de darmflora.
• hoofdpijn: De hersenen hebben geleerd om hoofdpijn te koppelen aan de maagzuurprikkels, zelfs als deze minder ernstig zijn. (in mijn behandelprogramma wordt uitgelegd hoe dit werkt)
  

Hoewel de klachten zich meestal beperken tot de slokdarm en de maagstreek, kan reflux op langere termijn ook andere lichaamssystemen aantasten. Dit kan leiden tot complicaties en ernstige secundaire gezondheidsproblemen.
In mijn behandelprogramma leg ik uit waarom deze gevolgen ontstaan en bespreek ik welke medicatie beschikbaar is — niet alle middelen hebben immers dezelfde bijwerkingen — en hoe deze op een verantwoorde manier kan worden afgebouwd.

Verborgen reflux

Heesheid, een aanhoudende hoest, een voortdurende drang om de keel te schrapen of een loopneus na het eten kunnen wijzen op zogenoemde verborgen reflux.
Omdat de typische refluxklachten ontbreken, wordt het verband met de maag vaak niet gelegd.
Juist daarin schuilt het risico: reflux kan wel degelijk aanwezig zijn zonder de klassieke symptomen, vandaar de benaming verborgen reflux.
Het is nog steeds niet helemaal duidelijk hoe het mogelijk is dat zure maaginhoud onopgemerkt de slokdarm kan irriteren en beschadigen. Een mogelijke verklaring is dat de dampen van het sterke maagzuur al voldoende beschadigend effect hebben.
Op de lange termijn kan dit problematisch zijn, omdat schade aan de slokdarm ongemerkt kan toenemen wanneer behandeling – in tegenstelling tot bij klassieke reflux – uitblijft.
Niet zelden wordt verborgen reflux pas achteraf herkend als onderliggende oorzaak van andere klachten waarvoor de patiënt de arts consulteert.

Symptomen van verborgen reflux

• Heesheid en stemverlies
• Globusgevoel, (  een brok in de keel  )
• Aanhoudende droge hoest
• Constante neiging de keel te schrapen
• Een loopneus hebben na een maaltijd
• Een zure smaak in de mond
  

Mogelijke complicaties van verborgen reflux

• Beschadiging van de slokdarm
• Barretse slokdarm
• LPR: Laryngo Pharyngeale Reflux
• Laryngitis
• Middenoor-ontstekingen
• Tanderosie
• Asthma
• Longontsteking

Reflux en PDS één en hetzelfde syndroom?

Als mens, “homo sapiens”, hebben we hetzelfde maagzuur als een hyena, een aaseter. Ons “microbioom” (de bacteriën in onze darmen) is vergelijkbaar met dat van een baviaan.
Dit betekent dat we in principe alles wat wij als “mensenvoedsel” beschouwen, moeiteloos moeten kunnen verteren.

Echter wanneer de spijsvertering al verstoord is in de mond, maag of twaalfvingerige darm, heeft dat gevolgen voor het verdere verloop ervan.
Dit kan bijvoorbeeld leiden tot het “prikkelbare darmsyndroom”.
Als we spreken van het Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS) zoals dat officieel heet, denken we meestal direct aan de dikke darm.
Dat verklaart de interesse voor behandeling met probiotica, darmspoelingen of diëten zoals het Fodmap dieet.

Onderzoek heeft aangetoond dat “Gastro- oesophageale reflux”, aangeduid als GERD en PDS qua kenmerken en symptomen zoveel gemeen hebben dat men er steeds meer vanuit gaat dat PDS en reflux mogelijk verschillende uitingen zijn van één en dezelfde onderliggende aandoening.”

reageren? Stuur een mail!