systemische laaggradige ontsteking

Het immuunsysteem kun je vergelijken met het leger van een land. Onmisbaar wanneer er werkelijk gevaar dreigt, maar bij voorkeur zo weinig mogelijk aangesproken. Het beschermt ons tegen potentieel levensbedreigend gevaar, maar deze bescherming gaat gepaard met een krachtige en energie-intensieve reactie. Het is daarom belangrijk dat het immuunsysteem voortdurend op scherp staat en al zijn waarnemingsmechanismen gebruikt om mogelijke gevaren te herkennen.
Zodra het een bedreiging detecteert, reageert het — afhankelijk van de aard en ernst van het signaal — met een meer of minder uitgesproken ontstekingsreactie. Dat kan een milde reactie, een heftige reactie (“warme ontsteking”) of een zogenoemde “overreactie” zijn.

  • een heftige (warme) ontsteking zie je bijvoorbeeld bij een verstuikte enkel (zie de acute ontsteking)
  • een overreactie: Bij een ernstige bacteriële infectie kan het immuunsysteem echter ontsporen en buiten proportie reageren, een toestand die bekendstaat als sepsis. Hierbij komt een massale en ongecontroleerde afgifte van ontstekingsmediatoren op gang, de zogenoemde cytokinenstorm. Deze extreme reactie vergt zoveel energie en veroorzaakt zo veel weefselschade, dat zij het lichaam uiteindelijk kan ontregelen en vaak een fatale afloop heeft.
  • een milde ontstekingsreactie is de systemische laaggradige ontsteking.

Wat is een laaggradige ontsteking?

Een laaggradige ontsteking is een toestand waarbij het immuunsysteem voortdurend licht geactiveerd blijft, zonder dat er sprake is van een duidelijke infectie of acute verwonding. In tegenstelling tot een acute ontsteking — die kortdurend, krachtig en gericht is op herstel — verloopt een laaggradige ontsteking subtiel en langdurig. Het immuunsysteem blijft als het ware in een staat van paraatheid, alsof het een aanhoudende dreiging waarneemt die niet volledig kan worden weggenomen.

Deze chronische, lichte activatie van het immuunsysteem gaat gepaard met een voortdurende afgifte van kleine hoeveelheden ontstekingsstoffen. Omdat deze reactie minder intens is dan bij een acute ontsteking, ontbreken de typische verschijnselen zoals pijn, roodheid, zwelling of koorts. Toch vormt deze toestand een blijvende belasting voor het lichaam.

Gevolgen van een chronische, laaggradige ontsteking

Een laaggradige ontsteking kost voortdurend energie en kan op termijn de normale functie van organen en weefsels verstoren. Het lichaam blijft middelen inzetten om een vermeende dreiging te bestrijden, zonder dat het ontstekingsproces volledig tot rust komt. Hierdoor kunnen herstelprocessen, hormonale regulatie, darmfunctie en stofwisseling geleidelijk ontregeld raken.

Deze toestand wordt in verband gebracht met uiteenlopende chronische gezondheidsklachten, waaronder:

  • vermoeidheid en verminderde vitaliteit
  • spijsverteringsklachten en verstoringen van de darmfunctie
  • refluxklachten en brandend maagzuur, waardoor
  • onvolledige vertering
  • verhoogde gevoeligheid voor stress
  • tragere weefselherstelprocessen

Een laaggradige ontsteking draagt bij aan het ontstaan en het in stand houden van chronische aandoeningen.

Oorzaken en beïnvloedende factoren

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van een laaggradige ontsteking, zoals:

  • langdurige (psychologische) stress
  • verstoringen van de maag- en darmgezondheid
  • onevenwichtige voeding
  • slaaptekort
  • verminderde lichamelijke activiteit
  • langdurige overbelasting van het lichaam
  • tekort aan essentiële nutriënten

Met name een verstoorde darmfunctie speelt hierbij een belangrijke rol, omdat een groot deel van het immuunsysteem nauw verbonden is met de darm.

Het belang van herstel van balans

Een laaggradige ontsteking is geen acute noodsituatie, maar een toestand van chronische ontregeling waarbij het immuunsysteem onvoldoende tot rust komt. Het herstel richt zich daarom niet op het onderdrukken van symptomen, maar op het wegnemen van de onderliggende oorzaken en het herstellen van de natuurlijke regulatie van het lichaam.

Vanuit de psycho-neuro-immunologie (PNI) en de orthomoleculaire geneeskunde wordt een systemische laaggradige ontsteking niet gezien als een op zichzelf staande aandoening, maar als een uiting van een verstoorde regulatie tussen brein, immuunsysteem, darm, hormonen en stofwisseling. De therapie richt zich daarom niet primair op het onderdrukken van de ontsteking, maar op het wegnemen van de prikkels die het immuunsysteem chronisch activeren en het herstellen van de fysiologische balans.

therapie bij een laaggradige ontsteking:

Vanuit de psycho-neuro-immunologie (PNI) en de orthomoleculaire geneeskunde wordt een systemische laaggradige ontsteking niet gezien als een op zichzelf staande aandoening, maar als een uiting van een verstoorde regulatie tussen brein, immuunsysteem, darm, hormonen en stofwisseling.
De therapie richt zich daarom niet primair op het onderdrukken van de ontsteking, maar op het wegnemen van de prikkels die het immuunsysteem chronisch activeren en het herstellen van de fysiologische balans.

1. Herstel van de darmfunctie (centrale pijler)

Vanuit de PNI vormt de darm het belangrijkste regelcentrum van het immuunsysteem. Onvolledige vertering, verstoring van de darmflora of verhoogde darmpermeabiliteit kunnen het immuunsysteem voortdurend activeren.

Therapie richt zich op:

  • optimaliseren van de maagzuurproductie en enzymactiviteit
  • herstellen van de darmbarrière
  • normaliseren van de darmmicrobiota
  • verminderen van fermentatie en rotting in de darm
  • ondersteunen van de gal- en leverfunctie

Orthomoleculair kan dit ondersteund worden met:

Doel: het wegnemen van voortdurende immuunactivatie vanuit de darm.

2. Regulatie van het autonome zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel speelt een sleutelrol in de aansturing van ontsteking. Chronische stress activeert het sympathische zenuwstelsel en verhoogt de productie van pro-inflammatoire cytokinen.

Therapie richt zich op:

  • herstel van parasympathische activiteit (vagale tonus)
  • verminderen van chronische stressbelasting
  • verbeteren van stressbestendigheid

Effectieve interventies zijn onder meer:

Doel: normaliseren van de neuro-immunologische regulatie.

3. Optimaliseren van de mitochondriale functie en energieproductie

Een laaggradige ontsteking is zowel oorzaak als gevolg van een verstoorde energiehuishouding. Slecht functionerende mitochondriën produceren meer ontstekingssignalen.

Orthomoleculaire ondersteuning kan bestaan uit:

  • magnesium
  • B-vitaminen
  • co-enzym Q10
  • omega-3 vetzuren
  • antioxidanten zoals vitamine C en E

Doel: verbeteren van de cellulaire energieproductie en verminderen van oxidatieve stress.

4. Herstel van de vetzuurbalans

De balans tussen omega-6 en omega-3 vetzuren bepaalt in belangrijke mate de mate van ontstekingsactiviteit.

Therapie richt zich op:

Omega-3 vetzuren vormen de grondstof voor resolvinen en protectinen, stoffen die ontstekingen actief helpen beëindigen.

Doel: verschuiven van een pro-inflammatoire naar een anti-inflammatoire toestand.

5. Stabilisatie van de bloedsuikerregulatie

Schommelingen in de bloedsuikerspiegel stimuleren ontstekingsprocessen via hormonale en metabole mechanismen.

Therapie richt zich op:

  • stabiele bloedsuiker door aanpassen voeding
  • vermijden van snelle suikers en sterk bewerkte voeding
  • ondersteunen van insulinegevoeligheid

Doel: verminderen van metabole stress en immuunactivatie.

6. Slaap en herstel

Tijdens de slaap wordt het immuunsysteem actief gereguleerd en worden ontstekingsprocessen geremd. Chronisch slaaptekort verhoogt ontstekingsactiviteit.

Therapie richt zich op:

  • verbeteren van slaapkwaliteit
  • herstellen van een gezond dag-nachtritme

Doel: fysiologisch herstel van neuro-immunologische balans.

Samenvattend therapeutisch principe

Vanuit de PNI en orthomoleculaire geneeskunde bestaat de therapie bij laaggradige ontsteking uit het herstellen van regulatie op vier niveaus:

  • darm
  • zenuwstelsel
  • stofwisseling
  • celbiologie

Wanneer de onderliggende ontregeling wordt opgeheven, verdwijnt de chronische immuunactivatie vanzelf en kan het lichaam terugkeren naar een toestand van fysiologisch evenwicht.